logotype
เช็ค PDF Print E-mail
Written by contentweb   
Thursday, 22 December 2011 19:04

เช็ค

  • ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 เอกเทศสัญญา ลักษณะ 21 หมวด 4 เช็ค มาตร 987 ได้ให้คำจำกัดความของเช็คไว้ว่า " อันว่าเช็คนั้น คือหนังสือตราสารซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่าผู้สั่งจ่าย สั่งธนาคารให้ใช้เงินจำนวนหนึ่งเมื่อทวงถามให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง หรือให้ใช้ตามคำสั่งของบุคคลอีกคนหนึ่ง อันเรียกว่าผู้รับเงิน "
เช็คธนาคารมีอยู่ 2 แบบ คือ
  • เช็คจ่ายผู้ถือ [BEARER CHEQUE]
  • เช็คจ่ายตามคำสั่ง [ORDER CHEQUE]
ความรับผิดเกี่ยวกับเช็ค (ทั้งทางแพ่งและทางอาญา)
  • เป็นคดีความผิดส่วนตัวที่สามารถยอมความกันได้ นับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็ค ผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือน นับแต่วันที่รู้ความผิด และรู้ตัวผู้กระทำความผิดมิฉะนั้นแล้วคดีขาดอายุความ
  • การเริ่มนับอายุความคดีอาญาให้นับจากวันที่มีการกระทำความผิด คือวันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน ซึ่งจะมีการลงไว้ในใบคืนเช็ค หากมีการปฏิเสธหลายครั้ง ให้นับวันแรกที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเป็นสำคัญ ทั้งนี้เมื่อผู้เสียหายร้องทุกข์แล้ว จะต้องฟ้องคดีภายในกำหนด 5 ปี นับแต่วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน มิฉะนั้นคดีขาดอายุความ
  • นอกจากผู้เสียหายจะมีสิทธิในการฟ้องร้องคดีอาญาแล้ว ยังมีสิทธิที่จะนำคดีมาฟ้องร้องเป็นคดีแพ่ง แต่ทั้งนี้ ต้องอยู่ภายใต้บังคับของ ป.พ.พ. มาตรา 1002 ด้วยกล่าวคือผู้เสียหาย (ผู้ทรงตั๋ว) จะฟ้องผู้สลักหลังและผู้สั่งจ่ายต้องฟ้องภายใน 1 ปี นับแต่วันที่ตั๋วเงินถึงกำหนด(แพ่ง)
  • ถ้าหากพนักงานอัยการเป็นโจทก์ยื่นฟ้องคดีเช็คไว้แล้ว ผู้เสียหายอาจจะยื่นคำร้องขอต่อศาลให้ใช้ค่าสินไหมทดแทนเพราะได้รับความเสียหายต่อทรัพย์สินอันเนื่องมาจากการกระทำของจำเลย โดยยื่นคำร้องต่อศาล ก่อนเริ่มสืบพยาน หรือในกรณีที่ไม่มีการสืบพยานให้ยื่นคำร้องก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดตัดสินคดี
  • ถ้าผู้กระทำความผิดได้ใช้เงินตามเช็คแก่ผู้ทรงเช็คหรือแก่ธนาคารภายใน 30 วันนับแต่วันที่ผู้ออกเช็คได้รับหนังสือบอกกล่าวจากผู้ทรงเช็คว่าธนาคารไม่ใช้เงินตามเช็คนั้น หรือหนี้ที่ผู้กระทำความผิดได้ออกเช็คเพื่อใช้เงินนั้นได้สิ้นผลไป ก่อนศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ถือว่าคดีเลิกกันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
เขตอำนาจศาล
  • สำหรับคดีแพ่ง ต้องพิจารณาว่ามีทุนทรัพย์เท่าใด หากทุนทรัพย์ไม่เกิน 300,000 บาท ต้องยื่นฟ้องต่อศาลแขวง ในเขตกรุงเทพมหานคร หรือในจังหวัดที่มีศาลแขวงรวมอยู่ด้วย หากไม่มีศาลแขวงให้ยื่นฟ้องต่อศาลจังหวัด หากทุนทรัพย์เกินกว่า 300,000 บาท ให้ยื่นฟ้องต่อศาลแพ่งหรือศาลจังหวัดที่มีเขตอำนาจ
  • สำหรับคดีอาญา เนื่องจากระวางโทษปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือทั้งจำทั้งปรับ จึงเป็นความผิดที่อยู่ในอำนาจของศาลแขวง ท้องที่ใดไม่มีศาลแขวงจึงต้องฟ้องคดีต่อศาลจังหวัดซึ่งความผิดจะเกิดขึ้นตามสถานที่ตั้งของธนาคารที่ปฎิเสธการจ่ายเงินตามเช็ค จึงต้องฟ้องต่อศาลที่ธนาคารตั้งอยู่
สาระสำคัญ
  • เช็คที่มีการออกชำระหนี้จากมูลหนี้ที่มิชอบด้วยกฎหมาย เช่น หนี้การพนัน เงินสินบนให้แก่เจ้าหน้าที่ เพื่อให้ปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบด้วยกฎหมาย ไม่มีผลให้มีการดำเนินคดีทั้งทางแพ่งและอาญาได้ แต่ถ้าเป็นเช็คที่ออกให้ในการเล่นแชร์สามารถใช้บังคับได้ทั้งทางคดีแพ่งและอาญา
  • คดีแพ่ง หากเป็นเช็คที่ได้รับมา แต่มิได้ลงวันที่สั่งจ่าย ผู้ทรงเช็คสามารถลงวันที่เองได้ แต่ถ้าเป็นคดีอาญาการรับเช็คที่ไม่มีวันที่ ถือว่าเป็นเช็คที่ไม่มีการกระทำความผิด ดังนั้น แม้ผู้ออกเช็คจะยินยอมให้ผู้ทรงเช็คลงวันที่ได้เองก็ตาม ผู้ออกเช็คก็ไม่มีความผิดในทางอาญา
  • การฟ้องคดีอาญา ต้องพิจารณาในมูลหนี้ว่า ต้องเป็นหนี้ที่มีอยู่จริง และบังคับได้ตามกฎหมาย มิใช่เป็นเพียงการออกเช็คเพื่อการก่อหนี้ ต้องพิจารณาว่าหนี้นั้นมีอยู่ก่อนแล้วจึงมีการออกเช็ค เพื่อชำระหนี้นั้นจึงจะเป็นความผิดทางอาญา หากไม่เข้ากรณีนี้ ไม่สามารถดำเนินคดีในทางอาญาได้ สามารถฟ้องร้องได้แต่เพียงทางแพ่งเท่านั้น
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
  • พระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2534 มาตรา 4,5,6,7
  • ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 987-1005 (เช็คและอายุความ)
  • ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95,96
  • ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 37,39




หน่วยงานที่รับผิดชอบ : กระทรวงยุติธรรม